حدیث روز
امام علی (ع) می فرماید : هر کس از خود بدگویی و انتقاد کند٬ خود را اصلاح کرده و هر کس خودستایی نماید٬ پس به تحقیق خویش را تباه نموده است.

افزونه جلالی را نصب کنید. 3 شوال 1442 Friday, 14 May , 2021 ساعت تعداد کل نوشته ها : 1022 تعداد نوشته های امروز : 1 تعداد اعضا : 3 تعداد دیدگاهها : 0×
آبیاری تیب(نواری) راهگشای کشاورزی مناطق کم‌آب و خشکسالی
21 دی 1399 - 21:20
شناسه : 5981
بازدید 87
0

سامانه «آبیاری تیپ یا نوارهای آبیاری قطره‌ای(نواری)» مدلی موفق از روش‌‌های نوین آیباری است که به اعتقاد کارشناسان امر در شرایط خشکسالی و کمبود آب برای کشاورزی به‌ویژه در استان اصفهان راهگشاست. به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی دیده‌بان امنیت غذایی به نقل از ایرنا، تیغ تهدید خشکسالی در سال‌های اخیر بخش‌های مختلف را با مشکلاتی عدیده‌ای […]

ارسال توسط :
پ
پ

سامانه «آبیاری تیپ یا نوارهای آبیاری قطره‌ای(نواری)» مدلی موفق از روش‌‌های نوین آیباری است که به اعتقاد کارشناسان امر در شرایط خشکسالی و کمبود آب برای کشاورزی به‌ویژه در استان اصفهان راهگشاست.

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی دیده‌بان امنیت غذایی به نقل از ایرنا، تیغ تهدید خشکسالی در سال‌های اخیر بخش‌های مختلف را با مشکلاتی عدیده‌ای مواجه کرده است که در این میان، خشکسالی کشاورزی به‌عنوان مهمترین بخش اقتصادی کشور از جمله مباحث مهمی است که به تأکید کارشناسان باید برای کاهش آن، برنامه‌ریزی مناسبی اتخاذ شود.

استفاده بهینه از منابع آب به‌عنوان یک سرمایه راهبردی ملی و ودیعه‌ای برای نسل‌های آینده، مستلزم بهره‌برداری حساب شده و هوشمندانه از منابع آب است که بسیاری از مناطق واقع بر کمربند خشک جهان با آن مواجهند.

پایش خشکسالی کشاورزی اثرات مختلف ویژگی‌های هواشناسی یا هیدرولوژیک خشکسالی را به پدیده کشاورزی بویژه کمبود بارش، اختلاف بین تبخیر-تعرق واقعی و پتانسیل، کمبود رطوبت خاک و افت سطح آب زیرزمینی مرتبط می‌سازد.

قرارگیری قسمت اعظم کشور ایران در منطقه خشک و نیمه‌خشک جهان، رشد جمعیت و نیاز به تأمین امنیت غذایی، استقرار صنایع آب بر در مناطق کم آب کشور، خشکسالی‌های مکرر، کاهش ذخایر برف مناطق کشور، بهره‌برداری بیش از حد از منابع آب زیرزمینی و مدیریت غیرسیستمی منابع آب کشور باعث بروز منازعات اجتماعی، تخلیه روستاها و افزایش حاشیه‌نشینی شهرهای بزرگ شده است.

عمده شهرهای بزرگ ایران در مناطقی واقع شده‌اند که دسترسی آنها به منابع آب‌های سطحی کم بوده و بیشتر از آب‌های زیرزمینی استفاده می‌کنند.

امروزه بهره‌وری از آب در تولید محصولات کشاورزی یکی از موضوعات مهم توسعه اقتصادی کشور است و مصرف بهینه آب خودبه‌خود صرفه‌جویی در مصرف را نیز شامل می‌شود.

در ایران بیش از ۸۵ درصد اراضی آبی با روش‌های سطحی آبیاری می‌شوند که از راندمان آبیاری کمتری برخوردار هستند؛ کشاورزی ایران هنوز سنتی باقی‌مانده چون بارزترین نشانه آن یعنی وابستگی بیش از حد به بارندگی را در خود حفظ کرده است.

براساس آمار موجود در ایران ۹۰ درصد تولیدات کشاورزی از طریق کشت آبی بوده و فقط ۱۰ درصد از طریق دیم صورت می‌گیرد و ۱۵ درصد زمین‌های کشاورزی در جهان، آبی بوده و ۸۵ درصد بقیه به صورت دیم کشت می‌شود اما نیمی از تولیدات کشاورزی و غذای مردم بر روی کره زمین از زمین‌های آبی برداشت می‌‌شود.

با وجود خشکسالی‌های پیاپی، کاهش نزولات آسمانی و افت قابل توجه سطح آب زیرزمینی در سال‌های اخیر و صرفه‌جویی و استفاده بهینه آب، ضرورت اصلاح روش‌های آبیاری در ابعاد مختلف بخش کشاورزی بیش از پیش احساس می‌شود.

به تأکید کارشناسان، خشکسالی واقعیت اقلیم ایران است؛ این پدیده بنابه اظهار کارشناسان امر به‌دلیل رشد نیازهای آبی کشور در بخش‌های مختلف در سال‌های آتی نیز شدت خواهد یافت.

براساس اعلام این منابع رسمی، در زمان حاضر حدود ۹۱.۴ درصد منابع آب استان اصفهان در بخش کشاورزی مصرف می‌شود و از طرفی افزایش روزافزون جمعیت نیاز به تولید مواد غذایی بیشتر را ایجاب می‌کند در این راستا یافتن راهکارهایی که کاهش مصرف و استفاده بهینه آب را در این بخش به دنبال داشته باشد همواره از اولویت‌های مطالعاتی و پژوهشی بوده تا بتوان محصولات کشاورزی را برای این جمعیت رو به ازدیاد تولید کرد.

به گفته کارشناسان و استادان دانشگاه‌های استان اصفهان افزایش جمعیت باعث کاهش منابع آب در دسترس شده است و دو سوم جمعیت جهان از سال ۲۰۲۵ با مشکل کم آبی مواجه خواهند بود.

مساحت اراضی کشاورزی استان اصفهان ۵۶۹ هزار هکتار است و ۱۱ درصد از اشتغال و هفت درصد از تولید ناخالص ملی این استان به بخش کشاورزی اختصاص دارد که سطح زیرکشت محصولات گلخانه‌ای شامل سبزی و صیفی و گل و گیاه زینتی استان برابر هزار و ۶۰۰ هکتار و میزان تولید سالانه سبزی و صیفی گلخانه‌ای استان بالغ‌بر ۲۳۵ هزار تن بود که اصفهان رتبه دوم کشوری را به خود اختصاص داده است.

با این توصیف، روش‌های نوین آبیاری نسخه شفابخش و مؤثر در رفع چالش کمبود آب در حوزه کشاورزی است که آبیاری به روش «نوار تیپ» یکی از مدل‌های موفق در این عرصه بوده که با انجام اقدامات عملی با این مدل، صرفه‌جویی در مصرف آب، کاهش هزینه‌های آبیاری، افزایش سطح زیرکشت با حذف جوی انتقال آب و افزایش عملکرد در هکتار از دستاوردهای آن به شمار می‌رود.

نوار تیپ در زیر خاک انتقال داده می‌شود که این موضوع کاهش تبخیر آب و جلوگیری از مسدود شدن سوراخ‌های آن را به همراه دارد و این به کیفیت عملکرد در آبیاری کمک می‌کند.

افزایش سطح زیرکشت با روش آبیاری تیپ

عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد خوراسگان گفت: براساس آزمایش‌های عملی، سطح زیرکشت با روش آبیاری تیپ افزایش یافته و مصرف آب به یک سوم کاهش می‌یابد.

ناصر حاجیان، یکنواختی در انتقال آب و جلوگیری از اصلاح و یکسان‌سازی اراضی را از ظرفیت‌های این روش آبیاری برشمرد و افزود: در مواقع خشکسالی و شرایط فعلی اصفهان که باید منابع آبی مدیریت شود، با استفاده از این روش آبیاری امکان توزیع عادلانه آب در کل زمینه کشاورزی به هر مقداری که باشد فراهم است.

به گفته وی در این روش توزیع آب در مقداری از زمان به صورت واقعی و یکسان انجام و زمان آبیاری به‌دلیل توزیع یکسان کاهش پیدا می‌کند که اگر برای آبیاری یک مرزعه به پنج ساعت آبیاری نیاز باشد با استفاده از این روش این کار در یک ساعت اتفاق خواهد افتاد.

حاجیان ادامه داد: کاهش مرتبه‌های آبیاری نیز از دیگر دستاوردهای آبیاری تیپ است که با این روش به‌دلیل کاهش تبخیر آب و انتقال یکسان آب امکان تکرار آبیاری را کاهش داده و با توجه به شرایط خشکسالی این موضوع اهمیت خاصی دارد و از خسارت به بخش کشاورزی جلوگیری خواهد کرد.

اجرای آبیاری تحت فشار در ۱۲۵ هزار هکتار از اراضی اصفهان

مدیر آب و خاک و امور فنی مهندسی سازمان جهاد کشاورزی اصفهان با بیان اینکه  ۳۵۰ هزار هکتار از مزارع استان مستعد اجرای طرح‌های گوناگون آبیاری نوین است، گفت: آبیاری تحت فشار در بیش از ۱۲۵ هزار هکتار از اراضی این استان اجرا شده است.

به گفته مجید امینی پیاده‌سازی پروژه‌های نوین آبیاری در استان در هر هکتار به مدیریت مصرف چهار هزار و ۳۰۰ لیتر منجر می‌شود که در شرایط کنونی و خشکسالی اصفهان، سرمایه‌گذاری در این حوزه مهم است.

وی با بیان اینکه اجرای پروژه آبیاری نوین در هفت هزار هکتار از اراضی استان در برنامه امسال سازمان جهاد کشاورزی است، خاطرنشان‌کرد: در هفت سال گذشته بیش از ۵۳ هزار هکتار از اراضی این استان تحت پوشش آبیاری نوین قرار گرفته است.

وی ارائه خدمات مشاوره‌ای، توزیع تسهیلات بانکی، معرفی مجریان توانمند و حمایت از مالکان اراضی دارای روش‌های نوین آبیاری را از خدمات دولت برای توسعه بهره‌گیری از این سامانه‌های آبیاری بیان‌کرد.

تیپ یا نوار آبیاری قطره‌ای (Drip tape) نواری با دیواره نازک است که برای آبیاری قطره‌ای استفاده می‌شود، نازک است که برای آبیاری قطره‌ای استفاده می‌شود، اولین نمونه‌های نوار یا تیپ قطره‌ای در دهه شصت میلادی در آمریکا ساخته شد.

نوارهای قطره‌ای از جنس پلی‌اتیلین ساخته شده و در درازای چندین متری به صورت خوابیده و حلقه شده به فروش می‌رسند، نوارهای ضخیم‌تر به‌طور معمول برای آبیاری قطره‌ای در زیر سطح خاک استفاده شده و جنبه دائمی‌تری دارند.

سه نوع سامانه آبیاری نوین شامل بارانی، موضعی (قطره‌ای) و کم فشار در کشور استفاده می‌شود که از بین آنها، روش آبیاری موضعی (قطره‌ای) دارای بازدهی بیش از 90 درصد است.

روش آبیاری تیپ (قطره‌ای) می‌تواند در محصولاتی همانند گندم، جو، چغندرقند، ذرت و کلزا که از شیوه کشت ردیفی در آنها استفاده می‌شود، به کار گرفته شود.

کارآمدی بیشتر آبیاری تیپ در مقایسه با دیگر روش‌ها

مدیر آب و خاک و امور فنی مهندسی سازمان جهاد کشاورزی اصفهان گفت: سامانه تیپ در مقایسه با دیگر روش‌های آبیاری مثل کم فشار و بارانی بازدهی وکارآمدی بیشتری دارد.

امینی ادامه ‌داد: بازدهی آبیاری به روش بارانی از ۶۰ تا ۷۵ درصد، کم فشار ۴۰ تا ۵۰ درصد و در روش تیپ و قطره‌ای این شاخص به ۹۰ تا ۹۵ درصد می‌رسد.

وی یادآور شد: استفاده از مدل‌های آبیاری در مناطق مختلف متفاوت است ولی با اجرای این روش‌ها در مقایسه با آبیاری دیمی و قرق آبی، منابع آبی بهتر مدیریت می‌شوند.

به گفته امینی بیش از ۳۶ هزار هکتار از اراضی کشاورزی استان اصفهان به روش تیپ و قطره‌ای آبیاری می‌شوند و بیش از ۱۹ هکتار به صورت کم فشار و بیش از ۶۹ هزار هکتار نیز بارانی هستند.

کارآمدی روش‌های نوین آبیاری به تحقیق بیشتری نیاز دارد

مشاور و مجری طرح‌های آبرسانی شرکت آب منطقه‌ای اصفهان گفت: کارآمدی و بهره‌وری روش‌های نوین آبیاری به تحقیق و بررسی بیشتری نیاز دارد.

امیرحسین شرباف با اشاره به اینکه اختلاف نظرهایی درخصوص میزان بازدهی روش‌های نوین آبیاری وجود دارد، افزود: اتفاق نظر در مورد میزان بهره‌وری روش‌های آبیاری و بهره‌گیری از آنها در تمامی پروژه‌های کشاورزی وجود ندارد و باید بررسی‌های بیشتری انجام شود.

وی ادامه داد: آبیاری تحت فشار فوایدی برای عرصه کشاورزی دارد اما باید جوانب مختلف مثل امکان استفاده از این تکنولوژی‌ها در همه طرح‌های کشاورزی نیز مطالعه شود چرا که در برخی از زمین و مزارع قابلیت استفاده از این روش‌ها وجود ندارد.

مشاور و مجری طرح‌های آب‌رسانی شرکت آب منطقه‌ای با بیان اینکه باید تجربه کشاورزان و دانش متخصصان در حوزه‌های آب و کشاورزی در کنار همدیگر قرار گیرد، تصریح‌ کرد: بین تجربه و نتایج علمی باید به نقطه مشترک و هدفمندی برسیم که با گذر زمان این موضوع محقق می‌شود.

وی مدیریت و برنامه‌ریزی برای انجام نوع و زمان کشت را مهم بیان ‌کرد و گفت: برخی کشت‌ها باید حذف و برخی نیز در مقطع خاصی کاشت شوند و با چنین برنامه‌ریزی بر روی زمین‌های کشاورزی آب موجود را مدیریت کرد.

به باور برخی از کارشناسان در ایران آب کم نیست بلکه انصاف ما نسبت به مصرف آب خیلی کم است هر شهروند ایرانی روزانه ۸۰ تا ۱۲۰ لیتر آب از طریق دور ریز غذا به هدر می‌دهد، برای یک گرم برنج، چهار لیتر آب نیاز است.

یکی از بهترین روش‌های آبیاری در کاهش مصرف آب و افزایش بهره‌وری، استفاده از سیستم آبیاری قطره‌ای تیپ در کشت محصولات زراعی است.

این استان با داشتن ۵۶۳ هزار هکتار اراضی کشاورزی معادل پنج درصد از مساحت استان و ۳.۵ درصد از اراضی کشاورزی کشور را به خود اختصاص داده است و با برخورداری از شرایط متنوع آب و هوایی، استعداد تولید انواع محصولات کشاورزی را دارد، به‌گونه‌ای که در مناطق گرم و خشک آن خرما، انار و پسته و در مناطق سرد و کوهستانی‌اش بادام و گردو و در مناطق معتدل و معتدل سرد، انواع محصولات دانه‌دار و هسته‌دار کشت می‌شود.

مجموع اراضی زراعی استان اصفهان حدود ۴۸۶ هزار هکتار است که در سال‌های طبیعی از حیث بارندگی حدود۷۰ درصد آن به کشت محصولات زراعی مانند انواع غلات، حبوبات و محصولات علوفه‌ای، جالیزی و انواع سبزی و صیفی و گیاهان زینتی اختصاص می‌یابد و تولید سالانه محصولات زراعی استان در شرایط عادی حدود چهار میلیون و پانصد هزار تُن برآورد می‌شود.

مجموع اراضی باغی این دیار نیز حدود ۸۰ هزار هکتار است و بطور عمده شامل انواع سیب درختی، انار، به، انگور، بادام، پسته، گلابی و زردآلوست و مجموع تولیدات باغی و گلخانه‌ای استان در شرایط عادی حدود ۸۰۰ هزار تُن برآورد می‌شود.

از تولیدات شاخص محصولات کشاورزی استان می‌توان به شیرخام با تولید یک هزار و ۴۴۳ تُن (رتبه اول کشور)، گوشت مرغ با تولید حدود ۲۰۰ هزار تُن و تخم مرغ ۱۰۵ هزار تُن در سال (رتبه دوم)، گوشت قرمز با تولید ۷۰ هزار تُن در سال (رتبه پنجم)، عسل هفت هزار و سیصد تُن در سال (رتبه سوم)، گوشت بوقلمون ۱۰ هزار تُن (رتبه اول) و شترمرغ با تولید هزار تُن در سال (رتبه دوم) در سال اشاره کرد.

ثبت دیدگاه

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.